Kolarstwo gravelowe — co to jest i na czym polega?

Kolarstwo gravelowe to dyscyplina jazdy łacząca najlepsze cechy kolarstwa szosowego z jazdą w terenie. To świetny sport dla każdego, kto chce jeździć na rowerze po nieutwardzonych nawierzchniach - takich jak drogi szutrowe, ubite ścieżki leśne, polne drogi czy nawet błotniste odcinki. Wszechstronność i komfort jazdy, możliwość odkrywania nowych miejsc i poczucie "wolności" na rowerze to tylko kilka powodów, dla których świat pokochał kolarstwo szutrowe.

Narodziny graveli jako odrębnej dyscypliny nastąpiły w Stanach Zjednoczonych na początku XXI wieku, gdzie zapaleńcy zaczęli organizować pierwsze długodystansowe wyścigi po szutrowych drogach. W ostatnich latach gravel przeżywa prawdziwy boom na całym świecie - z niszowej ciekawostki przekształcił się w pełnoprawną kategorię kolarstwa. Skąd ten fenomen? Podpowiadamy!

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak zacząć swoją przygodę z kolarstwem gravelowym,
• czym kierować się w poszukiwaniu idealnego roweru do jazdy po szutrach,
• jakie rowery gravelowe proponujemy wziąć pod uwagę przy zakupach sprzętu,
• dlaczego kolarstwo gravelowe staje się dominującą dyscypliną kolarstwa w Polsce,
• jakie cechy charakteryzują rower do jazdy po szutrowych drogach.

Spis treści

1. Czym jest kolarstwo gravelowe?
2. Jak gravel wypada w porównaniu do roweru MTB?
3. Czym charakteryzują się rowery gravelowe?
4. Nie tylko rower gravelowy — co jeszcze będzie Ci potrzebne?
5. Poznaj Gravel Cycling — czy wyścigi gravelowe zdominują kalendarze zawodów?
6. Jak zacząć przygodę z kolarstwem gravelowym?
7. Podsumowanie

Czym jest kolarstwo gravelowe?

Kolarstwo gravelowe polega na odkrywaniu nowych tras i jeżdżeniu rowerem po zróżnicowanej nawierzchni. Może przyjmować zarówno postać sportową, gdzie liczy się szybka jazda, jak i turystyczną. Taka charakterystyka tej dyscypliny wymusza na producentach rowerów zastosowanie elementów konstrukcyjnych znanych z rowerów szosowych i górskich.

W porównaniu do roweru szosowego gravel ma szersze, bieżnikowane opony i bardziej wyprostowaną pozycję - dzięki temu radzi sobie poza asfaltem, a na szosie "w miarę jedzie".

Napęd rowerów szutrowych jest zestopniowany w taki sposób, by radził sobie z trudnościami jazdy w terenie i po szutrze. Nie ma więc mowy o biciu rekordów prędkości na asfalcie.

Gravel to cała filozofia jazdy, która narodziła się w Stanach Zjednoczonych z prostej potrzeby: stworzenia roweru zdolnego do szybkiego pokonywania tysięcy kilometrów dróg szutrowych, które dominują w krajobrazie wiejskich rejonów USA.

Jak gravel wypada w porównaniu do roweru MTB?

W bezpośrednim starciu z rowerem górskim gravel jest znacznie lżejszy i szybszy na każdej utwardzonej lub w miarę gładkiej nawierzchni.

Dzięki sztywnej ramie, węższym oponom i aerodynamicznej pozycji za kierownicą typu "baranek", gravel pozwala na utrzymywanie znacznie wyższych prędkości przy tym samym wkładzie energii. Coraz częściej na rynku pojawiają się też modele, które mają amortyzację, ułatwiającą jazdę w wymagającym terenie.

Z kolei rower górski (MTB), dzięki szerokim oponom z agresywnym bieżnikiem i zaawansowanej amortyzacji, oferuje nieporównywalnie większy komfort i kontrolę na prawdziwie trudnych, technicznych szlakach – korzeniach, kamieniach czy stromych zjazdach.

Głównym celem gravela jest wszechstronność i zdolność do jazdy po różnorodnych nawierzchniach, a nie pokonywanie ekstremalnego terenu. To poczucie wolności, jaką daje możliwość ucieczki z asfaltu na przypadkową szutrową ścieżkę, jest sednem tej kategorii rowerów.

Rosnące wyniki sprzedaży na całym świecie dowodzą, że ta idea trafiła w dziesiątkę i gravele zostaną z nami na długo.

Czym charakteryzują się rowery gravelowe?

Rower do kolarstwa gravelowego wygląda trochę jak szosówka przystosowana do terenu. Oto kluczowe cechy gravela:

• Rama i geometria:Gravel ma ramę (stal, aluminium lub włókno węglowe) o komfortowej geometrii endurance, zapewniającej bardziej wyprostowaną sylwetkę niż sportowa szosówka. Dzięki temu łatwiej kontrolować rower na nierównościach, a plecy mniej się męczą na długich dystansach. Wiele modeli posiada też mocowania na akcesoria - można zamontować bagażniki, koszyki na bidon czy sakwy, co docenią osoby planujące dalsze wyprawy. Kolarstwo gravelowe w tej formie to tak zwany bikepacking.
• Hamulce tarczowe: Prawie wszystkie nowoczesne gravele są wyposażone w hamulce tarczowe (najczęściej hydrauliczne). Zapewniają one pewne hamowanie w każdych warunkach - na błocie, w deszczu czy podczas długich zjazdów. To ważny element zwiększający bezpieczeństwo jazdy poza asfaltem, odróżniający gravela od klasycznych rowerów szosowych na hamulcach szczękowych.
• Kierownica z "flarą": Charakterystycznie wygięta do zewnątrz kierownica zwiększa pewność chwytu na trudniejszych trasach i ułatwia manewrowanie. Kolarstwo gravelowe wytyczyło pewien trend w tej kwestii, bo coraz częściej kierownice tego typu można spotkać także w rowerach szosowych.
• Szerokość opon: Ramy i widelce rowerów szutrowych pozwalają zamontować znacznie szersze opony niż w rowerze szosowym. Standardem stały się opony w rozmiarze przynajmniej 700x42C, a niektóre konstrukcje pozwalają założyć nawet 700x53C. Tak szerokie opony zapewniają lepszą przyczepność i gwarantują komfortową jazdę na drogach szutrowych.

Nie tylko rower gravelowy — co jeszcze będzie Ci potrzebne?

Zanim wyruszysz na szutrowe trasy, zadbaj o odpowiedni strój i wyposażenie. Kolarstwo gravelowe niesie za sobą pewne wyzwania zbliżone do kolarstwa górskiego i wymaga pewnego przygotowania zwłaszcza przed długą trasą.

Odzież gravelowa

Kolarstwo gravelowe wymaga odzieży, która łączy funkcjonalność roweru górskiego i szosowego z wygodą i ochroną.

Zwróć uwagę na kilka elementów, wybierając odpowiednie ciuchy:

Koszulki i bluzy gravelowe — wybieraj te o luźniejszym niż szosowy kroku, z powłokami odpychającymi wodę i błoto. Jeśli planujesz intensywną jazdę długodystansową, nie oszczędzaj na materiałach odprowadzających wilgoć i pot na zewnątrz — to skutecznie wpłynie na Twój komfort jazdy i zapobiegnie odparzeniom.

Spodenki rowerowe — wybierz takie, które są wygodne i oferują dodatkową przestrzeń do przewożenia drobiazgów. Przydaje się szczególnie ciasna siateczka wszyta po zewnętrznej części uda, w której można schować baton energetyczny, lub żel. Wkładka? Wybierz taką, której producent gwarantuje zachowanie właściwych parametrów komfortu przez przynajmniej 5h ciągłej jazdy na rowerze.

Pamiętaj o warstwach — cieniutka oddychająca koszulka jako baza to świetny pomysł na niepewną pogodę, warto zainwestować też w lekką kurtkę przeciwdeszczową, którą łatwo schowasz do kieszeni.

Niezbędne narzędzia

Jazda gravelowa często zakłada samodzielność i jazdę z dala od cywilizacji. Podstawowe narzędzia i części zamienne to wręcz niezbędne akcesoria, które zawsze trzeba mieć przy sobie.

Multitool — taki, który ma imbusy, podstawowe klucze Torx i możliwość skuwania łańcucha, może uratować Ci życie z dala od serwisu. Obok niego pamiętaj o tym, by zaopatrzyć się w zestaw naprawczy do dętek.

Zestaw naprawczy tubeless i zapasowa dętka — nawet jeśli jeździsz na „mleku", to pamiętaj, że przy większych uszkodzeniach jedynym ratunkiem będzie zapasowa dętka. Możesz się ratować też zestawem naprawczym do systemu bezdętkowego.

Pompka — jak już zajdzie potrzeba wykorzystania dętki lub zestawu naprawczego, to warto mieć czym napompować oponę. Pompka jest niezbędna w długiej trasie!

Opaski zaciskowe — popularne "zipy" są kolarskim odpowiednikiem szarej taśmy. Dasz radę z ich pomocą naprawić 99% usterek, które mogą przydarzyć się na trasie. Warto mieć kilka przy sobie na wszelki wypadek.

Poznaj Gravel Cycling — czy wyścigi gravelowe zdominują kalendarze zawodów?

Wyścigi gravelowe z roku na rok przyciągają coraz więcej chętnych - od amatorów spragnionych przygody po zawodowych kolarzy szukających nowych wyzwań.

Trasy takich imprez liczą od kilkudziesięciu do ponad tysiąca kilometrów i wiodą przez mieszany teren. Rywalizacja ma luźniejszy klimat niż na szosie - często ważniejsze jest ukończenie trasy i odkrywanie nowych miejsc niż sam wynik.

Uczestnicy przeważnie mogą liczyć na medal za „udział", a kultura takich wydarzeń zbudowana jest wokół poprawy własnych umiejętności i budowania społeczności ludzi, którzy czerpią radość z jazdy rowerem. Liczy się udział i dobra zabawa, a nie tylko rywalizacja.

Na świecie najbardziej znany jest wyścig Unbound Gravel w USA (ponad 300 km po szutrze), a od 2022 roku odbywają się nawet oficjalne Mistrzostwa Świata w gravelu. Także w Polsce pojawiło się wiele imprez dla miłośników tej dyscypliny. Przykładowe wydarzenia to:

• Pomorska 500 - ultramaraton ~500 km przez Kaszuby i Pomorze
• Szuter Master (Bieszczady) - seria górskich maratonów po szutrach

Gravelowe rajdy i maratony przyciągają zarówno amatorów, jak i doświadczonych kolarzy szosowych czy MTB. Atmosfera jest przyjazna - na trasie zawodnicy często sobie pomagają, a meta bywa okazją do integracji i wymiany wrażeń.

Oczywiście część zawodników celuje w podium. Dla nich powstają wyścigowe gravele, np. Trek Checkmate SLR7 AXS 1x13 z lekką karbonową ramą i elektroniczną zmianą biegów..

Sprzęt tego typu powstał z myślą o tym, by wygrywać wyścigi gravelowe. Przystosowany jest do szybkiej jazdy po nieutwardzonych drogach, ma najwyższej jakości ramę z włókna węglowego i specjalny łącznik IsoSpeed tłumiący drgania i poprawiający wydajność pedałowania na nierównych sekcjach.

To rower, który niewiele wspólnego ma z turystyką rowerową i stworzono go do rywalizacji z innymi pasjonatami jazdy po szutrach, którzy chcą sięgnąć po najwyższe stopnie podium.

Omawiamy ten model w naszym materiale na YouTube, zapraszamy do obejrzenia!

Jak zacząć przygodę z kolarstwem gravelowym?

Skoro wiesz już, na czym polega gravel, czas wsiąść na rower! Oto kilka wskazówek dla początkujących, jak zacząć uprawiać kolarstwo gravelowe:

1. Wybór odpowiedniego roweru: Na początek wybierz model, który będzie wszechstronny i niezawodny. Nie musisz od razu inwestować w najdroższy sprzęt - ważne, aby rower był solidny i dostosowany do Twoich potrzeb. Przykładowo Polygon Tambora G4 to świetny gravel na start: aluminiowa rama z karbonowym widelcem, napęd Micoshift Advent i mechaniczne hamulce tarczowe zapewniają komfort, trwałość i pełną kontrolę zarówno na asfalcie, jak i szutrze. To sprzęt dla każdego, kto szuka niezawodnego roweru do jazdy rekreacyjnej.
2. Nauka techniki w terenie: Zanim rzucisz się na bardzo wymagające trasy, poćwicz jazdę poza asfaltem. Naucz się pewnie hamować i skręcać na luźnej nawierzchni - na żwirze rower zachowuje się inaczej niż na gładkiej drodze. Na początku wybieraj łatwe odcinki (np. ubite ścieżki leśne, polne drogi bez ostrych podjazdów), żeby poczuć się pewnie i wyczuć pozycję za kierownicą. W miarę zdobywania doświadczenia wydłużaj dystanse i włączaj trudniejsze fragmenty, stopniowo rozwijając swoje umiejętności.
3. Ćwicz różne grupy mięśniowe: Rozciąganie i treningi siłowe mięśni głębokich pomogą Ci w pokonywaniu długich tras. Włączenie ich do swojego kalendarza treningowego jest dobrym pomysłem, jeśli chcesz podnieść komfort jazdy na rowerze gravelowym. Dobrze wyćwiczone mięśnie będą w stanie lepiej radzić sobie z jazdą po nierównych nawierzchniach i utrzymaniem roweru na odpowiednim torze jazdy.
4. Czerp przyjemność z jazdy: Najważniejsze, aby gravel dawał Ci radość! Nie traktuj każdej przejażdżki wyłącznie jako treningu do zaliczenia. Pozwól sobie na spontaniczność - skręć w ciekawą ścieżkę, zrób zdjęcie pięknego widoku, zatrzymaj się na przekąskę nad rzeką. Kolarstwo gravelowe ma być odskocznią od stresu, więc delektuj się każdym kilometrem i baw się dobrze, niezależnie od osiąganych wyników.

Podsumowanie

Kolarstwo gravelowe to wszechstronna dyscyplina rowerowa łącząca w sobie elementy kolarstwa szosowego i górskiego.

Pozwala jeździć szybko po zróżnicowanych nawierzchniach, rozwija różne grupy mięśniowe i daje mnóstwo radości z jazdy rowerem. Jazda gravelowa na co dzień jest bezpieczniejsza od klasycznej szosy, bo unika się ruchu ulicznego, a jednocześnie stanowi świetny trening wytrzymałości i techniki jazdy w terenie.

Dla wielu jazda rowerem gravelowym to także forma aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu. Popularne są długie wyprawy i rekreacyjne przejażdżki, podczas których można nacieszyć się naturą. Wokół gravela powstała prężna społeczność - organizowane są wspólne wyjazdy i wydarzenia sportowe dla entuzjastów tej formy kolarstwa. Nie pozostaje nic innego niż korzystać!

Jeśli czujesz, że należysz do tych entuzjastów dwóch kółek, którzy pragną odkrywać nowe trasy, to zapraszamy do sklepu Sprint-Rowery.pl.

Nasi specjaliści pomogą dobrać odpowiedni rower gravelowy dopasowany do Twoich potrzeb i budżetu - niezależnie od tego, czy planujesz weekendowe przejażdżki po okolicy, czy rzucasz się na ultramaratony. Sami regularnie jeździmy na rowerach i wiemy, co jest potrzebne, żeby pasja dawała maksimum radości.

Do następnego!