Budowa roweru – podstawowe części. Jak zbudowany jest rower?

Na pierwszy rzut oka części roweru nie ma zbyt wiele — ot rama, kierownica, siodełko, pedały i koła. W rzeczywistości jest ich sporo więcej. Poznanie części składowych roweru pomoże ci lepiej zadbać o swój sprzęt, z wyprzedzeniem wykrywać lekkie usterki i jeździć efektywnie. A zatem, jedziemy. Przeczytaj, z jakich części składa się rower!

Czego dowiesz się z tego artykułu?

• Z czego zbudowany jest rower. Podstawowe elementy roweru to rama, układ kierowniczy roweru, napędowy i hamulcowy
• Szczegółowa budowa roweru będzie wyglądała nieco inaczej w zależności do rodzaju jednośladu.
• Wszystkie części rowerowe, a zwłaszcza precyzyjne elementy napędu, należy regularnie konserwować, aby wydłużyć ich żywotność.
• Części potrzebne do złożenia roweru i jego naprawy kupisz w sklepie Sprint-rowery.pl

Spis treści:

1. Najważniejsze elementy roweru
2. Budowa kierownicy roweru
3. Z czego składa się koło rowerowe?
4. Mechanizm napędowy roweru
5. Hamulce rowerowe
6. Podsumowanie

Z czego składa się rower? - najważniejsze elementy | Budowa ramy roweru

Nie bez przyczyny mówi się, że sercem roweru jest rama. W klasycznych hardtailach można powiedzieć, że rama to dwa trójkąty stykające się jednym bokiem (za pomocą rury podsiodłowej), które łączą wszystkie pozostałe elementy w jedną całość. Przy jednośladach z pełnym zawieszeniem ramą będą po prostu połączone ze sobą rury, które trzymają pozostałe elementy roweru w całości. Niekoniecznie muszą mieć one mieć kształt trójkątów Dlaczego rama jest taka ważna? Od budowy ramy rowerowej, kątów i długości poszczególnych rur w ramie zależy Twoja pozycja na rowerze i komfort jazdy. Kąty to tzw. geometria ramy, która powinna być dopasowana do sylwetki rowerzysty i stylu jazdy.

Warto wspomnieć, że ramy są budowane z różnych materiałów. Z czego zrobiony jest rower? Obecnie zdecydowaną większość tworzy się z różnych stopów aluminium, stosując mniej lub bardziej zaawansowane metody obróbki (m. in. CNC, hydroforming). Dominują odmiany aluminium z rodziny 6000 i 7000. Wyższy numer nie oznacza jednak lepszych parametrów, a wskazuje na dominujący pierwiastek w stopie. W 6000 jest to magnez, w 7000 cynk. Aluminium wyróżnia się dobrym stosunkiem sztywności i wytrzymałości do wagi przy zachowaniu niskiej ceny. Przykładem roweru na ramie aluminiowej jest Trek Dual Sport 2 Gen 5.

Możesz też spotkać rowery ze stali (BMX, starsze miejskie, niektóre gravele). Ramy stalowe są cenione za swoją wytrzymałość, elastyczność i zdolność do tłumienia drgań, co przekłada się na komfort jazdy. Ich trwałość i zdolność do absorbowania wstrząsów sprawiają, że są wciąż dobrym wyborem zwłaszcza w segmencie graveli turystycznych. Świetnie nadają się na długie trasy, ponieważ dobrze znoszą nawet znaczne obciążenie sakwami. Przykładem roweru na stalowej ramie jest Kross Esker 4.0, wygodny gravel na zróżnicowane szlaki.

Modele z wyższej półki cenowej to przede wszystkim różne odmiany włókna węglowego. Poszczególni producenci mają na to swoje patenty. W rowerach Treka znajdziesz karbon OCLV z jednej z kilku serii. Z kolei rowery Orbea wykorzystują karbon OMR i OMX. Ramy karbonowe są bardzo lekkie i skutecznie absorbują drgania. Są jednak podatne na uszkodzenia, zwłaszcza uderzenia punktowe.

Podzielmy więc ramę. Przedni, główny trójkąt składa się z:

• rury górnej,
• rury dolnej,
• główki ramy.

Ważną częścią ramy jest też rura podsiodłowa, która biegnie od musy suportu do miejsca montażu sztycy i siodełka. Z technicznego punktu widzenia nie jest ona jednak zintegrowana z samą ramą.

Z przodu rury łączą się w miejscu nazywanym główką ramy.

I właśnie w tym miejscu widać kluczowe dla Ciebie cechy roweru. Sposób, w jaki rura górna i dolna są ustawione względem siebie i podłoża, decyduje o tym, w jakiej pozycji siedzisz. Wyprostowana sylwetka jest charakterystyczna dla modeli miejskich, pochylona, m.in. dla szosowych.

Jakie znaczenie ma położenie główki ramy? Można wskazać na ogólną zasadę, zgodnie z którą bardziej pionowa główka ramy, tym rower jest zwinniejszy i łatwiej trzyma się drogi na podjazdach. Z kolei na zjazdach nieco utrudni kontrolę jednośladu. Główka ramy bezpośrednio łączy się z widelcem z przodu, na którym zamontowane jest koło, oraz pośrednio z kierownicą. Może być zwężana ku górze (tzw. tapered — takie rozwiązanie poprawia sterowność i zmniejsza wagę). Idąc dalej: kąt główki ramy przekłada się na tzw. wyprzedzenie (offset) widelca, czyli na pewność prowadzenia i zwrotność. Kojarzysz długie terenowe rowery, na których siedzi się niemal jak na Harleyach? Tak wygląda maksymalny offset widelca.

Z tyłu znajduje się tylny trójkąt ramy. Rurki mocują tylne koło. W zależności od rodzaju roweru są zamontowane sztywno do ramy lub do dampera w rowerach z pełnym zawieszeniem. Rower z damperem porusza się sprawniej po nierównościach, ale jest droższy ze względu na większą liczbę podzespołów i trudniejszy w naprawie. A jak już jesteśmy przy amortyzacji…

Układy w rowerze: kierowniczy (jezdny). Budowa kierownicy roweru

Na układ kierowniczy w rowerze składają się:

1. mostek / wspornik kierownicy,
2. kierownica,
3. chwyty (gripy), ewentualnie owijka w kierownicach typu baranek dominujących w rowerach szosowych,
4. stery,
5. widelec.

Wspomniana już główka ramy łączy się z rurą sterową widelca. Do sterówki mocowany jest mostek (wspornik kierownicy), a do niego dopiero kierownicę. Kierownice wykonuje się najczęściej z aluminium, o charakterystycznym kształcie cofniętym na środku. Mostek jest często regulowany. Kierownice mają różne długości w zależności od rozmiaru roweru oraz stylu jazdy. Najdłuższe kierownice montuje się w MTB. Abyś miał wygodę prowadzenia roweru, każda kierownica kończy się chwytami/ gripami, ewentualnie owijkami na barankach. Kierownicę montuje się za pomocą mostka i rury sterowej amortyzatora.

W główce ramy zamontowane są także stery, które umożliwiają kierowanie rowerem. Stery łączą się z amortyzatorem przednim lub sztywnym widelcem. Ten element z kolei, przez piastę i łożyska, pozwala kręcić przednim kołem.

Widelec z amortyzatorem będzie cięższy niż jego sztywny odpowiednik, ma też dodatkowe funkcje: neutralizuje drgania z trasy. Amortyzatory spotkasz w zdecydowanej większości rowerów rekreacyjnych i terenowych. Nowoczesnym rozwiązaniem, które ma łagodzić wstrząsy bez dodatkowej wagi, jest stosowanie widelców z karbonu. Ten materiał ma właściwości neutralizujące oraz bardzo niską masę. Spotkasz je w gravelach, rowerach szosowych oraz droższych rowerach miejskich i fitness. Karbonowe widelce znajdziesz też w niektórych modelach crossowych, jak Trek Dual Sport 3.

Części rowerowe: koło. Z czego składa się koło rowerowe?

Budowa koła rowerowego od środka wygląda następująco:

• piasta,
• szprychy (montowane w kole przy pomocy nypli),
• obręcz,
• dętka,
• opona.

Dodatkowo w kole napędowym (tylnym) znajduje się też bębenek piasty i kaseta zębatek. Warto dodać, że dętka jest oddzielona od opony taśmą zabezpieczającą przed kontaktem z wewnętrzną częścią obręczy.

Piasta ma zamontowane łożyska, dzięki którym koło się kręci. Jest mocowana do roweru przez tzw. szybkozamykacz lub sztywną oś. Piasta trzyma szprychy, które prowadzą do obręczy. Do obręczy wkłada się dętkę i oponę. Długie, wąskie szprychy pomagają trzymać koło w całości. W środku piasty znajduje się oś, część roweru łącząca koło z ramą.

Coraz bardziej popularne, szczególnie w jeździe terenowej, stają się koła i opony bezdętkowe (tubeless). Zamiast dętek w takim rowerze stosuje się mleczko uszczelniające, które sprawia, że opona trzyma swój kształt.

Rozmiary kół w rowerze

W branży rowerowej stosuje się różne rozmiary kół, od dziecięcych: 12”-24”, przez młodzieżowe i terenowe 26”, aż po 27.5” i 29”. W jeździe szosowej, szutrowej i rekreacyjnej najbardziej powszechna jest średnica 28”. Większość „dorosłych” modeli jest oferowana w kilku rozmiarach. Modele dla dzieci i młodzieży to często One Size.

Opony również wyglądają zupełnie inaczej i możesz je dopasowywać do własnych preferencji. Szerokie od 25 mm aż do 5 cali, stanowią punkt twojego kontaktu z podłożem. Budowa koła rowerowego to jedno, ale rodzaj opony, to coś zupełnie innego. Wyróżnia się opony szosowe, terenowe i gravelowe.

Napęd w rowerze. Mechanizm napędowy roweru

A jak ten cały skomplikowany system wprawić w ruch? Rower to z definicji pojazd napędzany siłą Twoich mięśni. Aby jak najlepiej wykorzystać tę siłę, każdy rower jest wyposażony w układ napędowy, na który składają się:

1. przerzutka tylna,
2. zależnie od modelu przerzutka przednia,
3. mechanizm korbowy (korba) do kręcenia pedałami,
4. suport schowany w mufie suportu (to element, dzięki któremu możemy kręcić korbą),
5. kaseta lub wolnobieg,
6. zębatki i łańcuch,
7. hak przerzutki (pełni funkcję ochronną, zabezpieczając przerzutkę przed uszkodzeniem w przypadku bocznego uderzenia).

Napędy występują w najróżniejszych specyfikacjach, rozmiarach, wagach… Moglibyśmy poświęcić im osobny tekst i prawdopodobnie to zrobimy, ale dziś przedstawimy sam mechanizm działania. Mimo tylu elementów, całość działa prosto. Jak już raz zrozumiesz, będziesz zdziwiony, że kiedyś mogłeś tego nie wiedzieć.

W samym środku, połączony z ramą, znajduje się suport. To łożyska, które sprawiają, że można kręcić korbą. Na korbie z kolei jest zamontowana zębatka oraz ramiona, do których montuje się pedały. Na zębatce układa się łańcuch. Twoja noga wprawia w ruch łańcuch na zębatce, połączony z tylnym kołem. Kaseta jest montowana na bębenek piasty (będący częścią piasty), który bezpośrednio odpowiada za przeniesienie siły napędowej na koło.

Budowa pedału rowerowego jest prosta. Składa się on z ramki przymocowanej za pomocą łożyskowej osi do korby. Wyróżnia się klasyczne platformy, pedały zatrzaskowe (np. zatrzaski SPD marki Shimano) i pedały hybrydowe.

Z tyłu jest zamontowana przerzutka, która pozwala zmieniać biegi i dostosować odpowiedni bieg. Tylna przerzutka odpowiada za naciąg łańcucha i jego przeprowadzanie po zębatkach. Budowa przerzutki tylnej obejmuje korpus, wózek i śruby. Może być sterowana mechanicznie lub elektrycznie. Kierujesz całością przez manetki (lub klamkomanetki w rowerze szosowym) na kierownicy. Obecnie napędy bez przedniej przerzutki stosuje się w praktycznie każdym typie rowerów, choć najrzadziej pojawiają się w modelach szosowych.

Hamulce rowerowe

Hamulce służą — co nikogo zapewne nie zdziwi — do kontroli prędkości roweru i zapewniają bezpieczeństwo. W rowerach aktualnie pojawiają się dwa podstawowe rodzaje hamulców:

1. szczękowe lub hydrauliczne V-brake,
2. tarczowe — mechaniczne lub hydrauliczne.

W rowerach miejskich stosuje się też hamulce typu torpedo (mechanizm hamulcowy w piaście tylnego koła roweru) lub rolkowe.

Hamulce szczękowe są stosowane coraz rzadziej. Technologia idzie do przodu i teraz stosuje się bardziej skuteczne systemy na tarczach. Zaletą V-brake pozostaje jednak niska waga, dlatego do tej pory w powodzeniem są stosowane w jeździe szosowej. Mechanizm działania hamulców szczękowych jest prosty: tarcie między klockami hamulcowymi i obręczą spowalniakoło. Sprawdzają się w dobrych warunkach pogodowych, ich skuteczność w deszczu w dużej mierze zależy od jakości zastosowanych komponentów. Zaletą szczęk jest ich niska cena, łatwa konserwacja i wymiana.

W hamulcach tarczowych klocki trą o tarczę. Tarcza jest zamocowana do piasty w kole. Modele mechaniczne są tańsze, ale zapewniają mniejszą siłę i precyzję hamowania. ”Hydrauliki” wykorzystują płyn hamulcowy do przenoszenia siły hamowania z klamki hamulca na zacisk. Oferują wysoką siłę hamowania w każdych warunkach i są niezawodne, ale też najdroższe. Tarczówki to standard w rowerach górskich, szosowych i gravelach ze średniej i wyższej półki. Szczęki spotyka się już głównie w najtańszych modelach jednośladów.

Sterowanie układem hamulcowym oraz napędowym jest możliwe dzięki pancerzom i linkom, które biegną przez cały rower, wzdłuż rur w ramie lub wewnątrz.

Z grubsza są to wszystkie części roweru. Warto pamiętać, że w przypadku elektryków pojawią się dodatkowe elementy, jak akumulator, silnik i kontroler. Oczywiście możesz wyposażyć swój rower w dodatkowy osprzęt, jak bagażnik, błotniki rowerowe (sprawdź błotniki w naszym sklepie), czy licznik rowerowy (polecamy proste liczniki i nawigacje). Dla lepszej widoczności przydadzą się lusterka.

Podstawowa budowa roweru za nami, a zatem…

Znasz już podstawowy schemat budowy roweru. Oczywiście można rozłożyć na części układ napędowy roweru, a nawet budowę korby rowerowej, ale na samym początku przygody z kolarstwem aż tak szczegółowa wiedza raczej ci się nie przyda, chyba że planujesz otwierać własny sklep z rowerami.

Sprawdź ofertę sklepu Sprint-rowery.pl — wiedząc, na co zwrócić uwagę — wybierz dwa kółka dopasowane do swoich preferencji. Albo skontaktuj się z nami, chętnie ci pomożemy. Nie zapomnij sprawdzić aktualnych promocji. Znajdziesz tam rowery i ich wyposażenie w świetnych cenach!